|
||
|
|
Dengbêj stranekê bibêje! ‘ne lo, lo ne jî lê, lê’ be bila bi stêra berbangê re bêhna evînê ji bayê wê werê ne derew ne jî rast be bi awirên xeyala min azad be di rastiya jînê de dîl be dengbêjê deng xweş straneke wisa ji aqilkêmiya pirsên min re bêje! Derya pirsên aqilê kêm, ez ji çûna nav civatê dûr kirim. Lê civat tê min, dibe ku hûn bêjin ’ çawa dibe civat bê te? Ma mala te hewqasî mezine’? Naxêr mala min nîne, ez hê nebûme xwedî mal. Bi mêhvanî li jûrekê (odeyekê) dimînim, dilê xwe bi min neşewitînin. Ez mêhvanekî qure me. Gelek caran xwarina min tê jûra min, yan jî, ji bo ku ez tûre nebim, bi dengê nizim gazî min dikin, ji bo xwerek xwarinê. Li vir ez ne xwarinê û ne jî vexwerinê nakirim. Kirê jî nadim. Ez mêhvanekî wisa qure û tiral im. Lê jûra dane min, ne mezin e. Firehaya wê metreyek û çil û pênc santîm e, dirêjiya wê, sê metre û nîv e. Hemû kesê ku ez ji wan pirsê dikim, ew têna jûra min. Hin ji wane bi xeyd radibin, lê ji min re ne xem e. Ez bi kêmaqiliya xwe, pirsan ji wan dikim. Ew tûre bibin, an nebin ew zanin. Lê xirabiya, van pirsên aqilkêm, por bi serê min ve jî nehiştiye. Ne tenê ew tûre dibin. Ez jî, nêzikî meymûnan kirima, bi serê min ve çend mû mane. Çav ji berê ve, ne gelekî ronî bûn, lê pirsan xiraptir kirine. Ji bo wê gelek caran ez pirsê, ne ji xwediyê pirsê dikim. Pirsê ji yekî dikim li yekî dî dinêrim. Civat di bin simbêlan de bi min dikene. Xem nake bila bikenin, ez derewên wan, yeko, yeko li nav çavên wane didim. ’Mêhvan çawa, di jûra te de bi cih dibin’? Hûn dipirsin û hûn jî bi aqilê min dikenin. Lê ger mirov hostayê axaftinê be nabe kenokê nenasên pozbilind difikirim bi şev û roj çar hezar sal paş û pêş ez kî me? ez ne ji bo xwe me ez ne ji bo xwe bim lê kî ji bo min e ez ji bo xwe bim wê gavê ez kî me? difikirim bi şev û roj çar hezar sal paş û pêş Ji kerema we pêjna piyekî, li paş deriyê jûra min tê. Ez derî vekim, paşî em suhbeta xwe bidomînin. -Fermo, fermo ez li hêviya yekî, weke cenabê te biaqil bûm. Civata min, heta niha civata nîv zana bû. Min nediwerî pirseke ji wane bikim, tenê dipeyîvîm. Ew jî, weke gelekî zana bin, di bin simbêlên xwe de, bi min dikenîn. -Li paş min jî, tu vêga dibêjî derwêşê gêj, ne wisaya ? -Nexêr, ez di rûyê zanan de pirsên xwe dipirsim. Lê ji nîv zana ditirsim û ji wan pirsan nakim. -Nîv zana çawan e? -Tu nizanî? Xwelî li serê min be. Min jî tu zana dizanî. -Zanîn û nezanîna min ne karê te ye, tu nîv zana ji min re bêja! -Baş e, baş e, tûre nebe ez dibêjim. Yên ku zanin nizanin, pêwîstiya we bi perwerdê heye pêwîste mirov wan perwerde bike. Yên nizanin ku nezanin, gêjik in pewîste mirov pirsan ji wan neke û ji wan birevê. Yên zanin ku zana ne û bi rastî ku zana bin, pêwîste mirov pirsan ji wan bike û li wan guhdarke. Vêca nîv zana te naskirin? Feylezofê min Zerdeşt. Ez zanim, keyfa te ji pêxemberiyê re tê. Ji bo wê, te rêbaza pêxemberiyê, kire bela serê cîhana me. Ji te re çi bêjim? Feylezof yan pêxember? -Tu çi dibêje bêje, ji min re ferq nake. Lê tu dikarî bêjî ku ev gotinên min, ne wisa ne? -Çi gotin? -Gotina nezanan, nîvzana û zana -Ji min re ne xeme, gotina kê dibe. Dixwaze ya pêşiyên Çîniyan be, yan ya pêşiyên me be. Ferq nake, gotineke tijî aqil e. -Tenê pirsên xwe mîna camêra bike. Ez ji pirsên te yên ku nepirs tûre dibim. -Nexêr ez te tûre nekim. Ka tu bêje ji min re, feylezofê min. ’difikirim bi şev û roj çar hezar sal paş û pêş ez kî me? ez ne ji bo xwe me ez ne ji bo xwe bim lê kî ji bo min e ez ji bo xwe bim wê gavê ez kî me? difikirim bi şev û roj çar hezar sal paş û pêş’ -Min got: pirsên camêran ji min bike. -Pirsên camêrane ezbenî, bêje ez kî me? Çima tu, min bi min, nedê naskirin? Xwedêgiravî, tu hem feylezof û hem pexemberê min î. -Baş e, tu gelekî dixwazê, ez ji te re bêjim. Di dema hûn di xew de Û stêran rê li we birîbûn rojê pişta xwe dabû we weke çiyayekî nivistî hûn di pêşbirka dîlîtiyê de min dirêjkirine destên xwe yên germ bûna ava jiyanê ya sar di piyan de geriye lê Hê hûn, li xwe negeriya bûn, we ez dîtim. Baweriyên weha tev nava wan pûç û sivik in. Bi erzanî têne kirîn û firotin. Loma we, ji baweriya min, ronî nedît û we riya xwe rast nedanî. -Tu tûre dibî, an nebê ez pirsa xwe bikim. Çawa dibe, ku hê em li xwe negeriyabûn? Ku em li xwe negeryabane, tu nedibûyî. Me li gelek deran, yezdan afirandibûn. Dîn çêkiribûn û me hikûmdarî dikir. -We çi hikûmdarî dikir? Tu xwe wisa gelekî zana dibinî, de ji min re bêje? Ka we li kuderê ev hikûmdarî dikirin? -Xeyda te ji min re ne xeme, ezê rastiya ku zanim bibêjim. Me, Uruk, Amad, Amêdî û Amûd avakirin û li wane Xweda afirand, dîn çêkir û dewlet bi rê ve bir. Bi destê dewletên me dîn û huner çû Anatoliya û Misrê. Bi Sûmer, me bingihê hemû dîn û dewletên li paş me hatin, danî. em bûbûne kaniyên bêhempa yê gerdûnê me ne dixwestin govendgirtina mijgulan raweste ji hezkirina jiyanê em mişt bûn bi nêrînên baweriya zarokiyê paqij bûn bi salan avdana çem û rûbaran em şa bûn me ronahî direşandine ser dîrok û mirovahiyê Me ji Kêlaşînê hate Hemedanê dewleta Mann, bi rê ve bir. Bi împertoriya Medan me gelên herêmê ji zilmê rizgar kirin. Tu ji nav vê dewleta pêşketî, çêbûyî. -Raweste, raweste, we Xwedayên ku dimirin diafirand. Xwedayên we jî, weke we mirov bûn. We ji wan re dîlî dikir. Mirov, mîna ajêlan dikirîn û difirotin. Çi ajêlên we yên baş hebûn, we ji Xwedayên xwe re dikirine qurban, de bêje we çi Xwedan afirandibûn? -Xwedayên, kê ji yên me çêtir bûn? yan pirtir bûn? Me Xwedayê rojê, şevê, hatinê, mirinê, evînê, aştiyê, şer û xweşikiyê bi kurtî hemû xwedayên me hebûn. Me ew afirandibûn û wan, em bi rê ve dibirin. -Min çi kir? Min ev hemû, formek da wan û min Xwedayên ku mirov bûn mirandin. Min got: Ahûra Mazda mirov ji sûretê xwe afirandiye. Mazda mîna henasa mirov nêzîkî mirov e. Mirov bi xwe Xwedayê xwe ye. Tiştên jiyanê didin, ji we re gotin. Ro, hewa, av û ax Xwedayê şev û rojê ji we re gotin. Yanî Xwedayê ku çêyîtiyê dike û diafirînê û yê ku xirabiyê dike û ne afirînê. Min got: di nava her mirovî de, hem Ehrîman û hem Ahûra Mazda heye. -Te bi vê, felsefa çêyî û xirabiyê, mala mirovaniyê xira kir. Li paş te çi dîn û felsefên ku hatin, ev ji xwe re bingeh girtin û çi xirabiyên ku dibin surûştî dîtin. -Ji bilî van, min ji we re, ramana azad, kiryara azad anî. Min ji we re got, xwedayê we mir. Lê we li min da û ez koçber kirim. Rast e, heta wê demê, we, gelek pêşveçûn çêkirin. Lê pewîstiya we, bi ramana nû û kiryara nû hebû. We ne ramana nû pejirand û ne ji bi kiryara nû re gav avêt. We xwe bi dîn û rêvabirina, dîlîtiyê ve girêdabû. -Hemû cîhan bi wê şêwê, bi rê ve dibirin. -Te çi ji cîhanê ye? Min dixwest rê nîşanî hemû cîhanê bidim. zelaliya baweriya min û dilovaniya min ji her tiştî re Yêzdanî dikir hemû roj ji min re pîroz bûn zanîna pêxemberiya min wisa gotibû rastiyeke pîroz bû gotina Xwedê bû lê we dijmintiya min kir we şevên min dizîn firotine bêxewiyê rojên min firotine bêkesiyê we xwe kir giyanê nepakiyê we dizî ew zanîna jiyana pîroz ronahiya şahiya hesretê min ji pakiya giyanê kevokan derxistibû ev şahiya kovanan we refek kundên bê oxiriya jiyanê şande ser riya min firandin ew hesreta min a mişt ji hezkirinê min peyman dabû ku nefretê nas nakim dema we ev peymana min bihîst we hawîrdorên min ji pizrikên zoxgirtî dagirt. We dixwest, nefreta xwe bi min bidin pejirandin. Bi neçarî ez koçber bûm. -Tu çawa dibêjê ku me berdaye te û te koçber kirî? Me bawerî bi te anî û me Pêxemberê aştiyê li Hemadanê kuşt. -Paşî împeretoran dînê min, ji xwe re kirine baweriya serkeftinê. Bi şûr we pejirand. Ne bi riya ku hûn bifikirin û li min guhdarî bikin û bipejirînin. Şûr li ser serê we hatine hejandin, paşî we pejirand. Ew jî, ne dînê min bû. Bûbû dînê dewletan û zilma xwe pê dimeşandin. Tu têgihiştî? Di dema, dînê ji destê min derketî de we pejirand. De bêje, we kîjan pêxember di rûyê min de kuşt? -Manî pêxember, me li Hemdanê bi darê ve girêda, heta ku mir jî, me av nedayê. -Dîno, min ne kuştina mirovan bitenê, kuştina ajêlan jî qedexe kiribû. We çawa yekî ku xwe, weke şagirdê min didît, kuşt? - Bi serê xwe me nekir, bi fermana Magên ku te ji xwe re, wekîl danîbûn. Fermana kuştinê bi Behramê kurê Şehpor dane pejirandin, wî jî fermana kuştinê da û me kuşt. -Baş li min guhdarke û li çavên min binêre, da ew roviyên ku di mêjiyên te de dileyîzin rawastin. Ez ê ji te re bêjim û pirseke dî, ji min neke îşev. Yekem: Min Tu kes nekire wekîl, ji xwe re. Duyem: Min Behramê kurê Şehpor nedî û min ew nedipejirand. Ji wî pirtir, min ji birayê wî yê biçûk Hurmuz hez dikir. Sêyem: Ew zikmezinên Magan bi navê min zikê xwe dijî dikirin. Tiştên ku min nedikirin û min nedihişt bawermendên min jî bikin hemû dikirin. Çarem: Ez ne mîna te û yên weke te bûm, xwe di quncikên odeke wisa biçûk de vêşêrim û quretiyan bikim. Pêncem: Min xwe neveşart, li dijî kujerên Turan, di heftê û heft saliya xwe de, min şerkir û hatime kuştin. Tu têgihiştî? Meymûnê keçel, rabe dengê derî tê. Mêzeke kî ye û dev ji min berde, Ahûra Mazda sebrê bide yê ku tê. -Ku ez, we wisa tûre dikim, çima hûn her şev têne mêhvandariya min? -Min got, pirseke dî ji min neke. Rabe derî veke! Xwe tûre neke pîrê min di êvarên hatina jibîrkirin de di ramanê de ez te dibînim di nav rojên nû de di kolanên bi befir di agirên pîrê Laleş de weke kevoka spî bêdeng di nav gihê de te dibînim di başî û rûvekirina heyvê de di qolinc û şahiya zayîna dayikê de di nav zelaliya rondikê de te dibînim di ol û felsefê de di xwendina pirtûkê de di nav şêrîniya awazê de di êtûna evînê de te dibînim pîrê min te -Xwezî bi mêhvanên weke te, hem mêhvan e hem fermandar e. Xwe tûre neke ez rabûm.
|
|
|