Roja 27 Adarê

 

Her sal wek vê rojê, şanogerên cîhanê bi roja şanoyegerya cîhanê şadibin û li hev pîroz dikin, şanogerên xwe yên kevin bi bîr tînin û nameyên pîroz bahiyê ji hevre dişînin da ko ji nûve hêz bidin xwe û dest bi afirandinê bikin, hin jê jî şanoyekê amade dikin ko di vê rojê de bilîzin û pîrozbahya herî xweş jî ewe.

Timî ji alyê ((Navenda şanogerya cîhanê))  ya ko Yonîsko ew çêkirye, şanogerek tê hilbijartin da ko gotina vê rojê binvîse û ew gotin bi gelek zimanên dinyayê tê xwendin û di eynî seatê de tê weşan û li ser gelek textên şano yên dinyayê tê xwendin.

Ew kesê ko tê hilbijartin ji bo vî karî, yek ji şanogerane, an nivîskarê şanoye, an jî lîstikvane, an jî derhênere û an jî rexnevane, lê divê berhemên wî yên di warê şanode hebin û bargiranya şano kir be û xwedî tecrûbe be.

 

Roja 27 ê Adavrê, çima ev roj?

 

gelek kes dipirsin, çima ev roj hatiye hilbijartin, bi rastî ev roj ji sala 1961 an de tê pîroz kirin tevî ko tiştekî nû ye jî lê dîsajî li ba şanogeran tiştekî pîroz e, lê sedema hilbijartina vê rojê çiye?

Di sala 1941 an de, Yonisko ya ko weke perçak ji yekîtiya Newtewan tê naskirin, xwest ko sazîkê ji bo şano ava bike, û şanoger dan serhev da ko karekî bi vî rengî bikn, lê wê civînê tu encam neda û hinekî dirêj kir di nava dan û stendinê de heya ko sala 1948 an konferansekî serkeftî li Pragê li darxistin û ew sazya ko di xwestin avakirin, û cihê wî jî li Parîs e.

Pişte û di sala 1961 ê de, dîsa şanogerên vê sazyê li hev civiyan û xwestin ko rojekê bi nav bikin û roja 27 meha Adarê hilbijartin ji ber ko ev roj roja vekirina Teatra Sara Bernard (Lîstikvana Ferensî ya bi nav û deng) bû. û ji wê salê de heya îro ev roj tê pîroz kirin û gotina salê tê nîvisandin.

 

Gotina sala 2008 an kê nîvisandiye?

 

Wek ko min di destpêkêde nîvisand, her sal yek tê hilbijartin ji bo ko gotina salê ya roja şanogerya cîhanê binvîse û vê salê şanogerekî bi navê Robert Lopaj ko yek ji şanogerên naskirîne di warê nîvisandin, derhênerî û heya di prodektion ên şano de jî tê naskirin.

Rober Lopaj di sala 1957 an de li Keneda "CANADA"  hatiyê dinyayê, xwendina Drama di sala 1975 an li bajarê Koybuk li Keneda bi dawî kirye û ji sala 1987 an de di nava praktîka şano de ye.

Di sala 1984 an de şanoya wî ya naskirî bi navê (( Grover )) ya li hemû Keneda gerya û xelata baştirîn derhêner li ser wê şanoyê stand.

ji berhemên wî:

- şanoya (( sêçîrokê Ejdeha))

- polîgarf

- derzî û afyon

ji sala 1997 an de xwedî prodictionek taybet ya şanoye.

 

Gotina 27.03.2008

 

Sala 2008 an Robert Lopaj ev gotin nîvisandiye û min ji were wergerandye kurdî, dibe ko wergerandina min ne gelekî rast be jî lê ezê hewil bidim ko naveroka wê bighînim we:

 

 

Robert Lopaj dibêje:

" gelek nêrîn hene li ser destpêka şano li dinyayê, lê ya herî ko min jê hezkir ew Efsane ya ko dibêje:

Di şevek sar de, berî hezarê salan, hinek kes li hev civyan û xwestin ko hev û din bi çîroka û agirê zivistanê gerim bikin, ji nişkave yek li ser lingên xwe sekinî, li ber agir çîroka xwe got, hişt ko siya wî li ser dîwêr alîkarya wî bike, carna mezin bû û carna biçûk û her ew çîrok li ser dîwêr bi sîkê hate gotin, wê çaxê her kesî ji vî tiştî hezkir û bi alîkarya wê sîkê naskirin bê kî xerab e û kî qenc e di çîrokê de û kî zalim e û kê zilim xwariye.

Îro û piştî ewqas pêşketin di hemû waran de, ew ronahî ya ko ji agir hatibû, bûye lempeyên eliktrîkê, textê şano jî hinekî cuda bû li şûna wê şikefta anjî xaniyê ji qeşê yê ko yekemîn şano têde hatibû lîstin.

Ev tê wê manê tevî rêza min ji hemû kesîre ko hîna şanogerî di gavên yekemîn de ye ji hêla teknolojî de.

Ev çîrok ne ko ji qedrê şano kêm dike, lê belê hê zêde dike, ji ber ko tevî wisa jî karîbû biba bingehek di pêşketina miletan de û bêtir zimanekî ji hev fêmkirinê di navbera gelan de afirandiye.

Heger lîstikvanê şano dixwaze ko bimîne sûretek ji yên vê cihanê yên rastî; gerek hîna berdewam be di afirandina rengên nû ji hunera şanogeryê de û bide ber çavê xwe ko temaşevan kesên ko li hemû warî pêşketin dîtine gerek li ba wî jî bibînin.

 Ez dizanim ko lîstina bi agir, du riwê wê hene an wê mirovan gerim bike û an jî wê wana bişewtîne"

Gotin qedya

 

Ez berî  her tiştî lêborînê ji nîviskar û ji xwendevanan dixwazim heger min şaştî di wergerandinê de kirbin lê ji alî naverokê de, ez bawerim wê gihîştibe.

 

Di Roja şanogerya cîhanê de, şanoya kurdî?

 

di rojên wisa de, şanoya kurdi tê bîra mirov gelo ew şano li kû maye û gihîştiye kû?

Bi rastî şanoya kurdî zilmek gelekî mezin dîtiye û bêtirê wê ji dest şanogeran e û hindikê wê jî ji dest rewşa giştî ya miletê bindest e.

şanogerya kurdî di janek dijwar re derbas dibe, li cîhna jê ronahîyê dibîne û li cîhin din jî tenê xewne û dicilmise.

Ev mijar dûv dirêje, ez bi hêvîme ko ez nivîsên di vî warîde li ser malper û rojnameyên me bixwînim.

Ez vê rojê li hemû şanogerên cîhanê û bi taybet li şanohezên Kurd pîroz dikim.

Bi hêvya rojên ruhnî li pêşya şanoya kurdî ya bin û tevaya cîhanê.

 

Kawa Şêxê

kawa142@hotmail.com

Almanya

27.03.2008