Mzk  

Video

Wne

Helbest

Rziman

Navdar Navn kurd Lsk Çrok Meselok Pkenok Link

 
 
 
 
 
 

 

 
Arşek Barav 

hevpeyvnek bi nivskar lkolnvan ziman kurd arşek barav re  (bav fatma)

 

 
Hisn ehmed
Hisen65@gmai.com
 

 
 

P1- wek helbestvan,lkolnvan mirov, ARŞEK BARAVÎ kiye ? gelo dema hatina te bo jiyana nivisandin awa b.. ?.


Arşek Barav  : li Amd   di sala 1963 yan de ji dayik bme ( bme) min 13 salan di bistann ereb de xwendiye (ta sala yekemn ji dadweriy)
Sala 1979an despka min helbestye ji sala 1990 de ez di war rzimana kurd de kar dikim ..bi (5) zimana dizanim (Kurd-Ereb-Turk-Ingilz-Faris) . Ez yek ji damezrner endamd komta  Celadet ya hokirina ziman kurdme.

wne di mehrecana 13an ya helbesta kurd li sriy hatine girtin
mamostay xul kors (3) astame (serete-serbest- pşvena rziman) endam (3) komtn anda kurdme (K.amadekar ya helbesta kurd- K.nirxandina wjeya kurd-K. xelata Cegerxwn)..
Berhemn min evin :
Helbest : s dwan neapkirne ..1-Welat ..2- Nrgiza Welat ..3- Mukurhatin
Lkolnn ziman : 1-Hrbnn zimn ji 1200 rpel ap nebye. . 2- Çvanokn zarok ..ap nebye. ..3- Yezdan Zerdeşt .. apnebye. . 4-Rzann rzimana kurmanc : Zar ziman Çapa yekem - sal  2005 5- Rista hokirina ziman kurd : 6 pirtkin ji pola yekemn ta pola şeşem .. a yekem ten ap bye (5) j b
ap mane.

 


P2- armancn te yn rast li p v guhdana te ya pirr ji ziman kurd re ine ? gelo ev guhdana te ji dilsoziy t,yan bes mesele nasne.. ?
 

Min di pola dehem de ji xwendina ereb ,helbest bi w zar nivs-l ez bi hestek netew z bi xwe hay bm ..pdivye ku ez bi ziman xwe netew binivsim, ez pir westiyam ..ta min xwe hn tp nivsna kurd kird, iku komarn xweperest asteng li r hewln kesane diweşandin , min weke nearek, bi lav hviyan ..bi parsa rpeln by jder avkank..xwe bi astek ku tra hindek ji hizrn min yn helbest bike gihjand, ta min ber xwe dt,ev giş b pirsgirkeke balkş li ba min. .. westiyana min di war hnkirina ziman de ,pirsgirkeke balkş di henasn can min de afirand  bi sinciyeke berfireh ..curecur ez boy we ravebikim.. 1-ta ku gell min nekeve w kferat, min xwest ku ez pre alkar bim..v pirsgirk li gor karna xwe j re areser bikim..2-min xwest ku ew gemara wan aloziyn ku ji kevn salan de xwe li ziman girtiye daweşnim..3-pirbna lawaziyn berav di berhemn rewşenbrn kurd de, nivskarn helbest..roman..gotar ..h........ hiştin ku ez di rzimana xwe de mijl bibim taku ez xwe  gell ji van lawaziyan ta astek biparzim.
 
P3- li gora zanna te,bingeh binyatn ziman kurd ine.. ?
 

Zar ji karmendiyn mirovn tundiye, ango di jiyana lawir de peyda nabe tevku despkin di asta meymnan bilind de j neyin nepen nabin .. bel ew despkin jandarin, dmek  ji bingeheke civak .. r li ber girtiye.. an hatiye girtin.
Ji gencneyn lkolnn bilmetn chan kevnar t nasn ku zar yek ji mercn mirovahiya mirovaye.. mercek resene hmdeye.
Zar bi derbasiya pngavn delve qonaxn zarotiy hatiye vegirtin ji tkiliya ziman raman bi hiş re sd hode wergirtiye.
Ten mirov dikare zar bikar bne ( şkar axaftinye) .. binivse  . paxive .., lewra di pir beşn zanyar de lkoln kwrkol j re bi nav bne .
Ptoln dern j pirr berhemn balkş di biwar zar dern de  şirove kirine ravekirin dane, hevkariya hiş ziman berdewame .. iku dever navendn peyivandin axaftin di mej de cgirin aşkart aşkere bne,
Ziman kurd yek ji zimann Ariye kevnare , ji şax rojava ( zend ) ku ji komela ( malbata) zimann Îraniye , ev malbata ku goveke mezin ji zarn Ar jne.. trre zar Avistay ku Zeradeşt - ew pxember milletn Îran -..herd bern pertka xwe ya evra Avista: (Zendavista) (Vninda) p nivsand , ew zar her nztirn  ji zarn Îran  ku ber bi kurd de b , dibe ku yek ji şwezaran be j , her wek ku zar Pehle ( parisiya navn )  parisiya n kurd Estn  li navna Qewqasa bakur j jne ( ji malbata Îranne) , zar kurd li ser hza xwe ma zaravn xwe d resen ku regez wan ji Avistaye - zar Mdiya - ku hin bavprn kurda n di bakur rojavay Îran de berya ku Guhreş dewleta Pars ava bike  deshilatdar bn ew parastin .
Zar kurd li ar şwezarn ku her yek j weke zimanek xwe dinasne pay vedibe  , li s hevciyan ji Kurdistan belav dibe dipexşire : şwezar bakur şwezar başr ( kumanciya jorn jrn-xwar )  şwezar bakur rojava ( Zazak) şwezar Lor ( Bexteyar ) .
 

P4- ( bi rast min andek nivisand bi zarav kurmanc ne dtiye, ten bi zarav soran min dtiye,ev rastiyeke div em j re er bikin...)i nerna te di v gotin de heye ? gelo tu ji v gotina lkolnvan kurd( berzo mehmd) raziye,yan nernek te ya din heye.. ?
 

Ku em li mjoy vegerin pirseke balkş xwe dide der magelo zendavista vninda bi kurdmanciya jrn bn an bi a jorn hatibn nivsandin ? l .. mixabin.. drok bzimane lewra şwezar bi derfet rerasere bandora anda zimann dtir j bye pesindana dem.. ev mukurhatina nuhoke dmana br j bpare
 

P5- lkolnvan kurd( berzo mehmd ) di hevpeyvnek min de pre weha dibje :( bi rast kurmanc soran di gelek alyan de wek zaravek nzk hev dibin, di alnin din de ji hev cuda dibin,t bje qey du zimanin )? Mamoste tu di v war de kar dike,gelo tu v gotina berzo mehmd) awa dibne.. ? )
 

Ev nerneke taybete ciy rzgirtinye hebe ku (dibe ku) di ayind de  bi pitirbna amar re (pirbna hejmara kurd ) şwezarn dtir j bibin zar zimann serbixwe .. ne ten ev herd şwezar j .. nimoneyn chan di ev war de pirrin tevl ku bingeh  malbat j yek bin. 
Di chan de iqas millet hene evqas ziman j hene, tevde ji hev cudane, pirbna şwezarn zimanan j bi kevnariya drok pirbna hejmara amar pşketina tkiliya deshilatdariyye ..
bi berdewamkirina serdestiy ve berpvaneke pwste..
Lewra ziman kurd j pirşwezare, l ku em her nernek li gora şwezar dever binerxnin em tevayn şwezaran bi ew nern ve bipvin..em gunehkar dibin,iku em tevayn şwezarn dtir neş near dikin, em wan bimestnin bcan bikin,.. ev ji zana re nabe pver teraz di ev dem de.
Ziman ptoliye (felsefeye) ..bi live bi cane.
 

P6- li ser mesela yekkirina ziman kurd carek, ji zan kurd mamoste mesd hamid, hate pirsn,camro weha bersiv da:( roka yekkirina ziman kurd dibe ku ji şerr chan y didwan zehmettirbe),gelo li gora nerna te w ta keng ev pirsgirk berdewam bike ? ma tu hviyn n di v war de hene.. ?
 

Ziman gell nasnameya gelle .. em j gellin :
Di bin siya ev durişm de pdivye ku em j li ziman xwe xwed derkevin tevku hewln kesane sd wirc hode mefayeke pirr km didin v ziman herrif jevket ... l ev hewln kesane bingeheke wircedar av didin .
Boy pirojeyeke  dezgeh bte damezirzndin ew kar dezgeh ku van hewln kesane bide ser hev bibişve biparzinne, ta ku kesn zimannas bi gelamper ji hewln tevayn şwezaran laperneke gişt peyda bikin , kar ji zimanek ferm Pet  serrast yekser re boy seransern şwezaranji hevpeyvneke hevwek hevfriy re bikin  , l şwezar dsa w bimnin .
Çiku bandora bindestiya salan ev ziman ji lawaziy lariy re kevandiye..ciyok zaraveyn zarn cnar t de bne rwiyn raser cgir,ev aloziyeke balkşe minkar lkolnn miqatebnye .
Ziman kurd ji droka kevnarelap dewlemende pirr zengne , iku ew zimanek xwezaye , bi qam kizwete.. xwewateye gote bjeyan ji rade jdern xwe .. tafirne , ten jre pwste ku em gemara salan ji ser daweşnin - l mixabin - bi dereng ket , tew kula ew he pirojeyn ku li herar layn Kurdistan, ev festvala Amedye ya dtir li Dihok her weha boy rweşa ziman kurd pşkşkirina pşinyarn  xwedgirav boy zimanek Standartin .
Bibexşn , bi gavn sist hdan, b hz b berhem , mna nearan , areser windaye rbaz eperkiriye na ne hew ev ten j .. ka kiye ew berpirsyar ? ten dem ciyn sarbarekirin ji wan re giringin , l her gav j pşinyar xwestek axavtin ew ewin , kes j ew kesin , her weha ew xwediyn hol rola v pirojeyne , dmek qet nabe ku mejiyn njen hevbeş bin eger ku kes ji wan km bin , jixwe pşinde behaneyn wan amedene ( heval me ye serdana Kurdistan..).. balo wir ne kurdistane.. , l kesn n derbas j ew hempayn ten guhdarin , an j pirkirina temaşevann ewan kesn kawne,Şelo ji enistteya Holandaye (indirlande) Çello j ji Amojgeha  ( peymangeha) Parsye ... Bextewer ji Îstanbolye Bextiyar j ji zanngeha Tebrzye  !! l Bextereşo bi xwe zanyareke,..bel ew  vexwend tu ahenga nebye ,..iku perşane .. b dirave rewşenbrek serberdaye b hle eger ku derbas v rewşa taybet bibe . nabe !!.. ma ev rava zanaye ?..
Loma aloz berfireh dibe .. . hrbnn ziman winda dibin, tvel jevcuday ..qonaxeke ddirj ava dikin her hzeke deshilatdar di her hermek ji kurdistan de pşinyara xwe pşkş dike , ewe ku şwezar xwe herm bike ziman ferm tev ku bingeh binyat ne resen be rziman herriş be j , bila şwezarn dtir vemirin , raser dizane dikare ,.. boy i ta kuder ev şaşiyd ziyandar ?
Ew j berjewendiyn kesanene !... ma gelo guneh ev ziman qidoş bindest iye?
Pkanna rkeftineke ferzande.. ji tevayn şwezarn zimn bi gişt pkeve b.
Pirkirina derfet delveyan boy pişikdariya heri zimannas i pbilyayn zimn yn stle.. ji hem şwezaran .. bi awayek hevkşe b qiran , daku werez nebe.. giringe ev xwestek j ne hbdiye qas ku maf her kesiye, daku vebijartina zanyaran hmdeyeke nasyar ji hojneke hvoje ( hawt) damezrne , ged
biryareke hevra were afirandin .
P7- hin ji yn ku di war ziman kurd de kar dikin, ji ba xwe rziman bjeyan saz dikin, ma gelo ev yekaya pirsgirkan dike,xwendevanan şaşomaşo dike, yan na.. ?
 

Ez pirr dtin nernn balkş ji hla hin birzd pbilyayn ziman Kurd dibnim .
Dema ku ez tş nernn curbecur( rengareng) dibim di war zimn de ez pre mijl dibim ez ja nvariy j dimiznim , l pişt klkeke ponijandin ji min re şityar dibe ku bandora anda zimann dtir ew kwrkol lkoln nuxamtiye xwe bi hawak dtir acirro kirye , lewra mejiy Kurd hin tiştn beloq dibne ku hn ptoliya (Felsefa) zar Kurd ew ji parzinandin re hilnebijartiye .
De car hin birzd navdar gotine biray bav (Apoye) , dmek xweha (xuşka ) bav j w ( Ap ) be, ma ev nern ne beloqe ?
Bi bandora Ereb (e,m) (e,me) ,an j hin dibjin alavn tekeziya prnavd koma EZ (im--e-in) kard alkarin
Ez j dibjim ku kar alkar bin ima bi koma prnavd MIN re j nayn? Û ev bandoreke ziman Ingilziye min ev kiriye mijarek ji pirtka xwe bi berfireh min şirove kiriye.
Ev nernn weha ne ji anda Kurd ne lewra qeyranek ji astengiyan di ziman  resen de peyda dikin
 

P8- tu nerna rewşenbrn kurd, ku p li ziman xwe y zikmak dinerin awa dibne.. ?
 

Ronakbrn kurd bi pirran ji anda zimn b ekin .. ango ji ziman bi tirsin neşy şirovekirina hay hestn xwe bi ziman xwene trikn wan ji zarave bjeyan rnivs j b bayik valane lewra ber xwe didin anda zimann ku di bin bandora wan de ponijne dmek ew karin kferata xwe bi ew bandor binivsin.. ev kmasiya demye bila bi ziman xwe zanibin bi zimann dtir j dengvedan bikin  i di war xwendin de i
di war nivsn de ne arşeye ne dibe aloz j.
 

P9- mamoste te birtkek li ser ziman kurd bi nav ( zar ziman )belav kiriye,gelo nerna xwendevann kurd t de awa b ? gelo tu pşinyar li ser v birtk ji te re hatin yan na.. ?
Di hem biwarn kar de pxweş pnexweş hene ..pirtka min ZAR Û ZIMAN şopandineke ji ronahiya irn birzn ku berya min xebitne .. hin nernn min j li gor xwendina min ji ptoliya ziman dayik re hene b guman nernn rengareng mna hem karan li ser hatin daxwiyankirin sd ta asteke balkş j hate wergirtin.. dem dikare berfirehtir bersiv bide. 
P10- li ser xuln frkirina ziman kurd yn ku tu ji şagirtan re saz dike,tu i dibje ? di v war de tu gihaye ku.. ?
 

Ji despka sala 1986 an de min dana waneyn ziman bi xuln serbixwe pk ann bi damezrandina komta Celadet re bi rbazeke sazkir bi alkariya gell xwey dilsoj zimn min s ast xulan bi şwaz dibistan berdewam kirine ta ev roj min roleke qenc di hola frkirin de daye ez spasdarim boy hem kesn alkar peydakirina derfet delveyan dsa spas ji ewan kesn bi hnkirina min qayil re.
 
P11- mamoste gotina te ya daw di v hevpeyvn de iye.. ?
Spas boy ev derfetziman me nasnama meye.. ev  helbesta min boy we per xelate ..

 

HELBESTEK JI BOY WE XELAT
 

Werin bixwnin tpa                           fr bibin mekin rpa
Tpn girs tpn hr                         teva berdin bin tr
Kes zanibe vana                               w bibe jr zana
Em bjin tpa ( A)                            bik mezin wek bira
Tpa ( BE) ji tibabe                           gote by w nabe
Celeb bi ( CE) t xwendin                 ( ÇE)  dide ravekirin
(ÇÇE ) j cwiya (ÇE)ye                    ( CE) ji wan re dergeye
Li ( DE) hn xweş bikin rav              ( E) bi( ) re gav bi gav
Ew herd tpn dengdar                     liv dane zaravn zar
( FE) despka ferheng                       we li (GE) pirs keng
(HE) j ji hay  heste                         ( Î ) dengedar na weste
( I ) nakeve pşiy                              kin dixwaze xweşiy
Jan jn (JE) kir                            kar j bi(KE) dest pkir
(KKE) kka ji ka kir cuda                    (GE) bingeha wan dida
( LE) ( ME) (NE) b deng            bi dengdara  dane deng
(O) dengek dirje                               ji bra xwe navje
( PE) j ji (PE) cihye                         l li daw  wek wye
( QE) dert ji jora dev                        ( RE) bi ziman re direv
Jibr nekin ( SE) ( ŞE)                     ezber bikin jiboy xwe
( TE ) (TE) j cwne                        ji dengdar bi hvne
Dengdare ( Û ) bi awaz                      (U) kine l w bixwaz
Herd j nabin serkş                          boy tu goteyan li pş
Verj vir ( VE ) div                        tew  girnge boy şev
( WE ) (YE) du girkin                   denga bi wan cihkin
Xebat  b (XE) maye bat                    ( Ø ) her dike kferat
( ZE) j ma kat ji zar re                       xwe qels mekin ji kar re
Tbnek b dirave                               rnivsa her gave


Û li daw gotinek min heye : ji maf mine ku ez bjim pdivye ku tiştek ji bersivn min km pitir( zde) nebin

Arşek Barav  nivskar helbestvane - lkolnvan di war ziman kurd depirtukek w capkir heye bi nav Zar ziman Çapa yekem - sal  2005 hinek pirtkn w ne capkir hene jibo helbest ziman rziman   
jidayikbun li Amd
 

 

 
 
 
 

Webstats4U - Free web site statistics